Opinia o traktowaniu karpi (Cyprinus carpio)

w sekwencji filmowej dostarczonej przez Fundację Viva!

jako pochodzącej z supermarketu Carrefour przy ul. Powstańców Sląskich

Karpie (Cyprinus carpio) należą do nowoczesnej grupy Teleostei (kościstych), która powstała w późnym triasie, prawie równocześnie ze ssakami, i pod względem rozwoju układu nerwowego, zwłaszcza mózgu i złożoności motywowanych, tzn. zachodzących z udziałem świadomości, a nie odruchowych zachowań, dorównuje niektórym ssakom i ptakom. Ryby te dzielą ze ssakami i innymi kręgowcami podstawowe elementy systemu motywacyjnego, który ewolucyjnie jest źródłem wszelkich doznań, pozytywnych i negatywnych. Teleostei mają w mózgu tzw. układ nagrody, który generuje pozytywne doznania i funkcjonuje przy udziale dopaminy – dzięki temu np. amfetamina, która jest analogiem naturalnego neuroprzekaznika dopaminy, powoduje przyjemne doznania również u ryb, które wykonują różne zadania aby ją dostać. W mózgu tych ryb działają opioidy, dlatego morfina uśmierza ból również u ryb. Teleostei mają odpowiednik ciała migdałowatego (amygdala) i odczuwają strach, który hamowany jest benzodiazepinami[1] (Chandroo i in. 2004: Appl. Anim. Behav. Sci. 86: 225-250;  Braithwaite & Boulcott 2008, str. 78-92 w: E.J. Branson (red.), Fish Welfare, Blackwell Publ.).

Teleostei mają takie same zakończenia bólowe (Aδ i C) jak ssaki i ich pobudzenie powoduje reakcję całego mózgu łącznie z kresomózgowiem (Dunlop & Laming 2005: J. Pain 6: 561-568), a nie tylko do ośrodków odruchowych. Zdolność do odczuwania bólu została dawno wykazana dla karpi (Beukema, 1970: Neth. J. Zool. 19:81-92)  i eksperymentalnie potwierdzona u innych Teleostei, w tym z rodziny karpiowatych (Sneddon i in. 2003: Proc. Royal Soc. London B, 270: 1115-1121).

Ból, strach i inne negatywne doznania, od których nie można się uwolnić, powodują stres, który u Teleostei przejawia się podobnie jak u innych kręgowców (T.G. Pottinger 2008: str. 32-48 w: E.J. Branson (red.), Fish Welfare, Blackwell Publ.), tzn. wydzielaniem hormonów (katecholamin: adrenaliny i  noradrenaliny) przez komórki chromafinowe odpowiadajce rdzeniowi nadnerczy oraz kortykosterydów (gównie kortyzolu) przez komórki międzynerkowe odpowiadające korze nadnerczy.

Na podstawie zestawienia danych neuroanatomicznych, neurofizjologicznych, farmakologicznych i behawioralnych nie ulega wątpliwości, że karpie i inne Teleostei  odczuwają ból i strach, a więc są zdolne do cierpienia.

Przedłożone mi do zaopiniowania nagranie filmowe sprzedaży żywych karpi pokazuje bestialstwo jakiego nie widziałem dotąd przy sprzedaży karpi mimo wieloletniego i udokumentowanego zainteresowania tym tematem, m.in. w związku z moją działalnością jako eksperta w legislacji ochrony zwierząt. Nagranie to pokazuje:

(1) Pracownika w białej czapce, który wielokrotnie (przez całą sekwencję, często z roześmianą twarzą) podnosi karpie za wieczka skrzelowe (opercula) traktując ten organ jako uchwyt – jest to najwyrazniej jego rutynowy sposób przenoszenia ryb. Podnoszenie ryb za wieczka skrzelowe prowadzi nieuchronnie do obrażeń tzn. do ranienia delikatnej tkanku samych skrzel i nasady wieczka, które nie jest przystosowane  (w odróżnieniu od kończyn) do większych mechanicznych obciążeń.

(2) Pracownika  w czarnej (ciemnej) czapce, który bierze z zakrwawionego podłoża (lodu) wypatroszone (mające otwartą jamę brzuszną) ale jeszcze żywe bo rzucające się karpie i wkłada je do torebek plastikowych. Dowodzi to jednoznacznie, że zwierzęta te były uprzednio patroszone tzn. na żywo rozcinano im brzuchy i wycinano lub wyrywano trzewia.

(3) Kilkakrotnie widoczne jest pakowanie do plastikowych toreb żywych, rzucających się karpi bez większych widocznych ran (tzn. nie wypatroszonych), co sugeruje ze w sklepie tym był to rutynowy sposób pakowania żywych ryb. 

(4) Przynajmniej dwa razy widoczne są żywe, widocznie duszące się karpie trzymane bez wody: raz dwa karpie w niewielkim pojemniku, innym razem czerwona skrzynka z licznymi karpiami.

*

Niezależnie od statusu prawnego sprzedaży żywych ryb, opisane tu praktyki są skrajnymi przypadkami zadawania zbędnego cierpienia, ponieważ praktyki te są zbędne nawet do sprzedaży żywych ryb, tzn. żywe ryby mogą być i w wielu innych miejscach są sprzedawane bez stosowania tych praktyk, a więc w sposób mniej niehumanitarny. Należy jednocześnie zauważyć, że udokumentowane w przedłożonej sekwencji filmowej zbędne cierpienia zadawane przez pracowników Carrefour przy ul Powstańców Sląskich są bardzo ostre, a w przypadku patroszenia żywcem nawet skrajne. Działania te są przypadkami niehumanitarnego uśmiercania i znęcania się w rozumieniu art. 6 Ustawy o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997, stanowią rażące naruszenie art. 33 ust. 1a tej ustawy, a także art. 3 ust 1 w związku z art. 1 ust. 1 Rozp. Rady (WE) nr 1099/2009 z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania.

                                                                
                                                               Prof. dr hab. Andrzej Elzanowski